Dền dứ giá vàng

Phiên đấu giá vàng đầu tiên do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức chỉ bán được 2.000 trong tổng số 26.000 lượng chào bán với giá cao hơn giá thị trường. Nhiều ý kiến bày tỏ sự ngạc nhiên, thất vọng khi giá vàng nội - ngoại không những đã không rút ngắn mà còn giãn ra thêm. Để thấy được điều gì thực sự đang diễn ra xung quanh giá vàng, nên lùi xa một chút cho dễ bề quan sát động thái của các chủ thể có mặt trên thị trường

Người mua chủ lực

Còn gần ba tháng nữa, tức đến cuối tháng 6-2013, theo quy định, các tổ chức tín dụng phải tất toán trạng thái vàng. Cho đến nay, như số liệu mới nhất mà chúng tôi có được từ NHNN, các ngân hàng phải mua vào khoảng 20 tấn nữa, tương đương 533.000 lượng để cân đối trạng thái. Bình quân các ngân hàng phải mua chừng 6.000 lượng/ngày, kể cả Chủ nhật. Lực cầu này chắc chắn sẽ đẩy giá thị trường khi giá vàng thế giới đi lên. Còn khi giá quốc tế đi xuống, nó cũng không xuống nhiều.

Hơn ai hết, các ngân hàng hiểu điều đó. Tất toán trạng thái càng sớm, họ càng thiệt hại. Họ ở trong tình trạng phải có đủ vàng trả cho người gửi vào ngày 30-6-2013, mặc dù đến lúc đó có thể có những khoản gửi chưa đáo hạn. Mua vàng càng sớm, trả tiền càng sớm, càng phải trả lãi nhiều vì họ không có tiền. Tiền mua vàng là tiền huy động từ dân cư, từ doanh nghiệp, từ những nguồn khác vì số vàng họ đã cho vay chưa thể đòi được (do thời hạn cho vay dài hơn thời hạn huy động). Vì thế các ngân hàng luôn canh giá vàng giảm để mua và do có quá nhiều người canh mua, trong khi nguồn cung chủ yếu từ phía người dân và một số tổ chức, doanh nghiệp lại không tăng. Chưa kể một bộ phận người dân cũng muốn mua vàng và cũng chờ giá xuống để mua.

Người bán chủ lực

Không phải ngẫu nhiên ở giai đoạn đầu của hoạt động đấu thầu, NHNN tuyên bố chỉ bán ra để bình ổn thị trường và kéo giá vàng trong nước về gần giá quốc tế. Sự “gần” đó của giá là thế nào? Trong các phát biểu của mình, các quan chức NHNN, kể cả Vụ trưởng Vụ Quản lý ngoại hối, không hề định nghĩa “gần” là khoảng cách bao nhiêu. Căn cứ vào tuyên bố của Thống đốc NHNN tháng 9-2011, giá vàng nội-ngoại chênh nhau 400.000 đồng/lượng là chấp nhận được.

Tuy nhiên mức 400.000 đồng đã nhanh chóng bị NHNN lãng quên và khi chính sách quản lý vàng thay đổi, có thể hiểu đó không phải là mục tiêu trước mắt cũng như lâu dài của cơ quan quản lý. Ngay trước phiên đấu thầu vài ngày, trao đổi với TBKTSG, một quan chức cấp cao NHNN nói thẳng: “NHNN không bình ổn giá vàng. Mục tiêu điều hành của NHNN là không làm cho giá vàng trong nước - quốc tế liên thông. 100% không liên thông! Và do không liên thông, giá vàng trong - ngoài không phải là một, nghĩa là giá vàng nội cao hơn ngoại hoặc ngược lại”. Để tái khẳng định, ông nhấn mạnh: “NHNN không đặt mục tiêu giá trong - ngoài ngang nhau”.

Thế là đã rõ quan điểm của người mua, người bán cuối cùng trên thị trường.

Ván bài chưa đến hồi lật ngửa

Từ tháng 10 năm ngoái khi một số ngân hàng cấp tập mua vàng vì không biết hạn chót 25-11-2012 có phải là điểm gút cuối cùng hay sẽ được gia hạn, đại diện một tổ chức tín dụng đã dự đoán cho dù NHNN can thiệp, chênh lệch giá vàng nội - ngoại sẽ luôn đứng quanh 2 triệu đồng/lượng. Ông thậm chí nói: “Giá vàng trong nước tối thiểu phải cao/thấp hơn giá quốc tế 1,5 triệu đồng/lượng”. “Vì sao lại là mức đó?”. “Vì sự chênh lệch ấy phản ánh cung cầu thị trường và sâu hơn là thước đo niềm tin của người dân vào giá trị đồng nội tệ. Sự chênh lệch chỉ biến mất khi tiền đồng có được niềm tin tuyệt đối”.

Khi niềm tin vào tiền đồng còn mong manh, thì sự liên thông giá vàng trong nước - ngoài nước gần như là lối vào ra duy nhất để đầu tư và đầu cơ hoạt động. Quản lý lối ra vào này là nhiệm vụ bất khả thi, cho nên dễ nhất là NHNN đóng nó lại.

Tóm lại mục tiêu của NHNN tổ chức đấu thầu vàng là gì?

“NHNN bình ổn cả thị trường vàng, trong đó giá cả là một phần của thị trường, để thể hiện trong lĩnh vực vàng miếng Nhà nước độc quyền” - vị quan chức cấp cao trên diễn giải - “Bình ổn để tránh đầu cơ lớn, làm lũng đoạn thị trường”.

Ở đây cơ quan quản lý là người tính toán chi ly và không bao giờ “ôm” cái thiệt về mình. Tính toán thứ nhất: mức chênh lệch 2-2,5 triệu đồng/lượng giữa lỗ và lãi là không nhiều cho đầu cơ. (Mức chênh lệch ngày 2-4-2013 là 4,1 triệu đồng/lượng). Mua bây giờ thì giá trong nước đang cao hơn thế giới, chờ thời điểm giá lên cao hơn nữa là khó, chưa kể nắm giữ vàng phải tính đến lãi suất vay, vì vàng là tiền, giữ càng lâu, chịu lãi suất càng cao. Ở chiều bán, người bán hiện không còn nguồn nhập khẩu để bù đắp trạng thái. Chỉ những người, những đơn vị đang còn hàng vàng tồn kho mới dám thử sức ở chiều bán. Tuy nhiên hàng tồn kho không nhiều và nếu thực hiện cũng chỉ làm được trong thời gian ngắn (trạng thái vàng của tổ chức tín dụng theo quy định hiện hành là cộng trừ tối đa 2% vốn tự có và phải báo cáo NHNN hàng ngày như trạng thái ngoại hối - NV).

Tính toán thứ hai: NHNN đã thuê gia công xong và hiện đang có trong tay 10 tấn vàng miếng SJC. Nguồn tin đáng tin cậy của chúng tôi cho biết nếu cần thiết, NHNN sẽ nâng lượng vàng nắm giữ lên 22 tấn. Có thể nhìn thấy trước khi nào chênh lệch giá vàng ở mức 2-2,5 triệu đồng/lượng, cơ quan quản lý sẽ để các chủ thể tự điều tiết, trên mức này sẽ bán ra can thiệp. Và trong trường hợp lần này thời hạn 30-6-2013 không được gia hạn, thì sau ngày đó lực cầu mua vàng từ các ngân hàng sẽ tụt áp. Cầu giảm đương nhiên sẽ tác động đến giá.

Vì sao trong phiên đấu thầu đầu tiên NHNN lại đưa ra giá sàn cao hơn giá thị trường? Để thử nghiệm? Không phải. Mà để phát đi thông điệp: ai đó đừng nên hy vọng sẽ bán vàng trước và chờ mua của NHNN giá thấp, ít nhất là cho đến cuối tháng 6 này. Lượng vàng mà NHNN đưa ra 10-22 tấn sẽ làm tăng nguồn cung, giúp các ngân hàng có điều kiện đóng trạng thái nhưng không phải đóng với giá thấp (kiểu “anh cần vàng, tôi sẽ cung cấp, để anh khỏi làm “náo loạn” thị trường”). Nếu NHNN bán giá thấp, sẽ kích thích một bộ phận người sở hữu vàng bán ra, nhưng cũng khuyến khích những người chưa có vàng và đang chờ được mua giá thấp mua vào. Có khả năng chiều mua sẽ mạnh hơn chiều bán, thị trường sẽ nhộn nhịp, vàng lại thu hút sự chú ý nhiều hơn của mọi người, điều mà cơ quan quản lý không muốn. NHNN đang nỗ lực để thị trường vàng thu hẹp, để mối quan tâm đến vàng bớt đi dần dần. Họ sẽ chẳng dại gì mà khuấy động nó! n

(Xem thêm bài Khái niệm mới về bình ổn thị trường?, tr.47, Tài chính - Chứng khoán)

Box

Ông Huỳnh Trung Khánh, thành viên Hội đồng Vàng Thế giới:

Nên để thị trường tự chuyển động

Liên quan đến chuyện Ngân hàng Nhà nước (NHNN) độc quyền sản xuất vàng miếng, mục tiêu là gì? Nếu là để đảm bảo chất lượng vàng thì không cần thiết phải làm như vậy. Ở nhiều nước, vàng miếng của nhiều doanh nghiệp vẫn tồn tại, miễn là họ đảm bảo được chất lượng sản phẩm.

Nếu để ngăn chặn vàng lậu vào Việt Nam, theo tôi, đến giờ vẫn không ngăn chặn được. Và nếu dùng cách này, rõ ràng Nhà nước đang phủ nhận chức năng ngăn chặn, kiểm soát hàng lậu của cơ quan chức năng cửa khẩu.

Tôi cho rằng cơ quan quản lý vẫn lúng túng trong việc quản lý vàng, vì vậy, chính sách ra sau có vẻ như mâu thuẫn với các chính sách đã ban hành trước đó. Như việc lúc thì nói bình ổn thị trường vàng, lúc lại cho rằng vàng không phải là mặt hàng cần bình ổn. Nói NHNN đấu thầu kéo giá vàng xuống nhưng lại đặt giá sàn cao hơn giá thị trường.

Hiện tại NHNN đã tham gia sâu vào việc mua bán vàng miếng, nhưng lại dùng đến dự trữ quốc gia. Đây là việc làm khá mạo hiểm và đòi hỏi NHNN phải thành thạo trong việc mua bán trên thị trường quốc tế. Tôi không cho rằng NHNN dễ dàng trong việc mua bán vàng với thị trường quốc tế và doanh nghiệp trong nước. Vì vậy, biện pháp quản lý vàng hiệu quả nhất vẫn là để thị trường tự chuyển động, khi cần, NHNN có thể mua trên tài khoản quốc tế và bán ra thị trường theo nhu cầu của doanh nghiệp.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long:

NHNN đang sa đà vào vàng

Thái Lan có năm thương hiệu vàng và các doanh nghiệp vẫn chịu trách nhiệm về chất lượng vàng của mình. Trong khi NHNN Việt Nam lại độc quyền sản xuất vàng, gây ra nhiều hệ lụy. Doanh nghiệp phải tốn công chuyển đổi, người dân phải bán giá thấp trong khi chất lượng vàng không cách biệt. Việc NHNN độc quyền vàng gây nên cảnh một mình một chợ và kiểm soát luôn giá. Vì vậy, người dân không còn thoải mái trong việc mua bán hay nắm giữ vàng, đồng thời nếu muốn mua thì cũng phải bỏ giá cao, vì chênh lệch giá trong nước và thế giới vẫn là trên 3 triệu đồng/lượng.

Dường như NHNN đang sa đà vào vàng, trong khi có nhiều thứ khác đang cần phải giải quyết. Tôi cho rằng NHNN nên tập trung giải quyết nợ xấu, kiềm chế lạm phát, tìm đầu ra cho tín dụng để nền kinh tế phục hồi. Vàng chỉ là một kênh đầu tư, và trong thời điểm hiện tại, nó không gây ảnh hưởng nhiều đến tỷ giá. Vậy thì nên bớt quan tâm đến vàng, mà hãy để thị trường tự điều chỉnh. Nếu muốn tránh vàng hóa, tốt nhất là làm tiền đồng mạnh lên bằng cách điều hành tốt kinh tế vĩ mô. Đừng xem việc nhập khẩu vàng là nặng nề, nên dùng các công cụ hành chính như thuế để điều tiết trong từng thời điểm và linh hoạt trong việc xuất nhập khẩu vàng để thị trường tự cân bằng về giá. Đồng thời, nên để doanh nghiệp vàng được sản xuất, mua bán bình thường, NHNN chỉ nên quy định tiêu chuẩn chất lượng và xử phạt đối với các trường hợp vi phạm Luật Cạnh tranh.



Bài viết liên quan