Quản trị tài chính doanh nghiệp: Bài học từ Gỗ Trường Thành

Là một trong những doanh nghiệp xuất khẩu đồ gỗ hàng đầu Việt Nam và không thua lỗ nhưng Công ty cổ phần tập đoàn Kỹ nghệ gỗ Trường Thành (TTF) vẫn đang đứng bên bờ vực phá sản. Mới đây TTF đã được phần lớn các ngân hàng chủ nợ cho tái tục các khoản vay hiện hữu trong vòng một năm để giải quyết khó khăn. Hàng tồn kho quá cao, nợ ngắn hạn lớn và mất cân đối dòng tiền nghiêm trọng. Giá cổ phiếu hiện nay của TTF chỉ còn 4.800 đồng/cổ phiếu, bằng 0,36 lần so với giá trị sổ sách. Đây là một trường hợp đáng để các doanh nghiệp khác tham khảo.

Mất cân đối dòng tiền

Đầu tháng 10 vừa qua, sự kiện gây xôn xao trong giới tài chính là TTF đã phải làm việc với chín ngân hàng để gia hạn gần 1.000 tỉ đồng nợ đến hạn của doanh nghiệp này thêm một năm do doanh nghiệp này mất khả năng trả nợ. Trường hợp của TTF không phải là cá biệt, trước đó Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã buộc phải hoãn thời điểm áp dụng Thông tư 02 để cho các ngân hàng tiếp tục được gia hạn nợ mà không tính vào nợ xấu để cứu doanh nghiệp và ngân hàng.

Một phân xưởng sản xuất đồ gỗ của Công ty Trường Thành. Ảnh: THANH TAO
Một phân xưởng sản xuất đồ gỗ của Công ty Trường Thành. Ảnh: THANH TAO

Gỗ Trường Thành là một doanh nghiệp lớn trong ngành làm đồ gỗ xuất khẩu. Các sản phẩm chính của TTF là đồ gỗ nội thất, ngoại thất và ván sàn được tiêu thụ khoảng 40% ở trong nước và 60% xuất khẩu ra nước ngoài (chủ yếu là Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc). Theo báo cáo tài chính sau soát xét của TTF, doanh thu năm 2011 lên tới 2.998 tỉ đồng, năm 2012 đạt 2.620 tỉ đồng. Doanh thu năm 2012 sụt giảm do công ty rơi vào tình trạng thiếu hụt tài chính nên không thể hoàn thành các đơn hàng đã nhận. Trong sáu tháng đầu năm 2013, doanh thu của TTF chỉ đạt 1.053 tỉ đồng, giảm 20,64% so với cùng kỳ cũng do không có vốn để thực hiện các đơn hàng đã ký.

Như vậy, khác với nhiều doanh nghiệp, khó khăn của TTF không phải do không có thị trường tiêu thụ mà chủ yếu đến từ vấn đề dòng tiền để duy trì hoạt động. Báo cáo tài chính hợp nhất quí 2 sau soát xét cho thấy nợ ngắn hạn của TTF lên tới 2.163 tỉ đồng, trong đó có tới 1.672 tỉ đồng là nợ vay ngắn hạn. Nợ vay dài hạn của công ty chỉ có 167 tỉ đồng. Với khoản nợ vay khổng lồ này chi phí lãi vay của TTF trong sáu tháng lên đến 111 tỉ đồng.

Nợ vay ngắn hạn của TTF chủ yếu tài trợ cho vốn lưu động của doanh nghiệp. Do đó, một khi không được tiếp tục vay nợ mới hoặc chưa thu hồi được tiền bán hàng hoặc bán hàng chậm lập tức làm doanh nghiệp mất khả năng thanh khoản.

Báo cáo tài chính cho thấy vòng quay khoản phải thu bình quân của TTF khoảng 83 ngày, đây là mức không cao. Tuy nhiên, hàng tồn kho của doanh nghiệp tại ngày 30-6 lên tới 2.031 tỉ đồng, chiếm 63% tổng tài sản. Vòng quay hàng tồn kho bình quân lại lên tới 345 ngày. Với vòng quay chậm như vậy thì dòng tiền thu được từ bán hàng của TTF khó đảm bảo trả được nợ và lãi.

Thống kê báo cáo tài chính các doanh nghiệp niêm yết cho thấy ngoài nhóm doanh nghiệp bất động sản bị rơi vào trường hợp giống như TTF, thì nhóm doanh nghiệp vật liệu xây dựng như Công ty Savimex (SAV), Vicostone (VCS), Công ty cổ phần Bê tông và Xây dựng Vinaconex Xuân Mai (XMC) hay nhóm thực phẩm và sản xuất đồ gia dụng như Công ty Ntaco (ATA), Mirae (KMR), Thủy hải sản Việt Nhật (NVH) cũng rơi vào trường hợp tương tự.

Bài học trong quản trị

Gỗ Trường Thành là một thương hiệu lớn không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và họ còn nhiều tiềm năng phát triển.

Tuy nhiên, sau khi phát hành cổ phiếu tăng vốn điều lệ từ 50 tỉ đồng lên 150 tỉ đồng vào năm 2007, TTF đã thu được 477 tỉ đồng từ thặng dư vốn cổ phần. Cũng từ thời điểm này hiệu quả kinh doanh của TTF rất thấp với ROE (lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) hàng năm trung bình chưa đến 5%.

Doanh thu của doanh nghiệp từ mức chỉ có 603 tỉ đồng năm 2007 tăng lên 1.901 tỉ đồng năm 2009 và gần 3.000 tỉ đồng năm 2011. Đây là một mức tăng trưởng rất cao nhưng lợi nhuận gộp biên (lợi nhuận gộp/doanh thu) của TTF lại giảm từ mức trên 20% những năm trước đó xuống chỉ còn quanh mức 12% từ năm 2009 trở lại đây. Điều này cho thấy, hiệu quả của TTF đang giảm sút mạnh.

Ngoài việc sản xuất đồ gỗ thì TTF còn đầu tư trồng rừng hướng tới việc phát triển bền vững. Tuy nhiên, đầu tư lĩnh vực này đòi hỏi công ty phải có nguồn vốn dồi dào hoặc vay được vốn dài hạn. Trong khi đó phần lớn vốn vay của TTF là vốn ngắn hạn.

Như vậy, không như nhiều doanh nghiệp khác mở rộng sang nhiều lĩnh vực kinh doanh như đầu cơ chứng khoán và bất động sản, TTF vẫn kiên trì đầu tư vào lĩnh vực kinh doanh chính của mình. Tuy nhiên, việc mở rộng kinh doanh nhanh chóng cũng đã đẩy doanh nghiệp vào một tình huống rủi ro. Lợi nhuận biên ngày càng giảm sút, trong khi đó chi phí tài chính và chi phí quản lý ngày càng tăng. Kết quả cuối cùng là ROE hàng năm đều rất thấp và công ty không có lợi nhuận để tái đầu tư mở rộng, còn dòng tiền không đáp được nhu cầu trả nợ.

Bài học đối với TTF là phải lấy hiệu quả đầu tư làm đầu không phải là chạy theo doanh số hay sự “hoành tráng”. Sử dụng đòn bẩy tài chính cao và dùng vốn ngắn hạn để đầu tư hoặc tài trợ cho phần lớn hàng tồn kho sẽ dẫn đến rất nhiều rủi ro.

Để khắc phục tình trạng này công ty đã phải “cắn răng” phát hành hơn 14 triệu cổ phiếu với giá chỉ có 5.000 đồng/cổ phiếu để lấy tiền trả nợ. Ngoài ra, mới đây TTF còn buộc phải công khai đàm phán với chủ nợ để tránh phá sản. Chính ông Chủ tịch Võ Trường Thành cũng đã thừa nhận những khó khăn và nguy cơ phá sản của doanh nghiệp trong một lá thư “thống thiết” gửi cho cổ đông.

Khó khăn của TTF không chỉ do điều kiện khách quan mà nằm ngay trong cách thức quản trị doanh nghiệp. Bài học đối với TTF là phải lấy hiệu quả đầu tư làm đầu không phải là chạy theo doanh số hay sự “hoành tráng”. Sử dụng đòn bẩy tài chính cao và dùng vốn ngắn hạn để đầu tư hoặc tài trợ cho phần lớn hàng tồn kho sẽ dẫn đến rất nhiều rủi ro. Trong thời gian tới TTF phải giảm nhanh hàng tồn kho và chỉ nên sản xuất sản phẩm có tỷ suất sinh lời cao và tập trung vào thị trường hiệu quả thay vì mở rộng nhanh như hiện nay. Bài học này không chỉ riêng đối với TTF mà đối với rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam hiện nay như Mai Linh, Thương mại TNG, tập đoàn Thái Hòa (THV) hay một loạt doanh nghiệp chế biến thủy sản, vật liệu xây dựng, bất động sản.n



Bài viết liên quan