Thị trường bảo hiểm sức khỏe Cần nghĩ tới bước đi dài lâu

Những năm vừa qua, do kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng, nhiều công ty bảo hiểm lớn trên thế giới đã phải trì hoãn kế hoạch thâm nhập thị trường bảo hiểm phi nhân thọ đầy tiềm năng của Việt Nam. Việc khối ngoại còn dè dặt là cơ hội tốt để doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ trong nước tận dụng để phát triển và củng cố thị phần. Tuy có tiềm năng, nhưng đặc điểm của thị trường bảo hiểm là cần đặt nền móng và đầu tư dài hạn chứ không thể khai thác và thu lợi ngay.
Nhiều người dân ngày càng quan tâm hơn tới việc mua bảo hiểm sức khỏe cá nhân cho mình và người thân. Ảnh: THANH TAO
Nhiều người dân ngày càng quan tâm hơn tới việc mua bảo hiểm sức khỏe cá nhân cho mình và người thân. Ảnh: THANH TAO

Doanh thu luôn tăng ở mức hai con số

Chất lượng cuộc sống được nâng cao cùng với sự nhận thức của xã hội về tầm quan trọng của bảo hiểm sức khỏe khiến nhiều người dân ngày càng quan tâm hơn tới việc mua bảo hiểm sức khỏe cá nhân cho mình và người thân. Tuy nhiên, những người quan tâm mới chỉ tập trung chủ yếu ở tầng lớp có thu nhập khá và cao.

Về phía các công ty bảo hiểm, nhận thấy được tiềm năng của thị trường bảo hiểm sức khỏe, đã đưa ra những sản phẩm bảo hiểm, tái bảo hiểm sức khỏe cá nhân khá phong phú và đa dạng nhằm phục vụ nhiều đối tượng ở các mức thu nhập khác nhau.

Đứng đầu về thị phần bảo hiểm sức khỏe cá nhân vẫn là Bảo Việt (HOSE: BVH) với doanh thu bảo hiểm người luôn tăng trung bình 20% mỗi năm từ năm 2010 đến nay và doanh số nghiệp vụ bảo hiểm người hàng năm của Bảo Việt luôn trên 1.000 tỉ trong khoảng thời gian này. Cùng với bảo hiểm xe cơ giới, đây là sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ đem lại doanh thu cao nhất cho Bảo Việt.

Tương tự, doanh thu từ bảo hiểm người cũng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu bảo hiểm phi nhân thọ của Bảo Minh (HOSE: BMI). Kết thúc 2012, doanh thu bảo hiểm người của Bảo Minh đạt 538 tỉ đồng. Ngoại trừ năm 2012 (giảm 13%), từ 2008-2011, doanh thu mảng này của Bảo Minh luôn tăng trung bình 20%, đặc biệt năm 2011, tăng 40%.

Các công ty bảo hiểm đang niêm yết khác như Công ty cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (HOSE: BIC), Công ty cổ phần Bảo hiểm Petrolimex (HOSE: PGI) có doanh thu bảo hiểm người tương đối khiêm tốn, lần lượt là là 66 tỉ và 185 tỉ đồng trong năm 2012.

Một số công ty đại chúng trong lĩnh vực bảo hiểm như Bảo hiểm Bảo Long, Bảo hiểm Quân đội, Bảo hiểm Hàng không đạt doanh thu bảo hiểm người năm 2012 lần lượt là 14 tỉ, 63 tỉ và 21 tỉ đồng.

Xét về chi phí bồi thường cho bảo hiểm người năm 2012, thì chi phí bồi thường cho bảo hiểm người của Bảo Việt là 858 tỉ đồng, tăng 28% so với 2011. Năm 2012, Bảo Minh bồi thường hết 253 tỉ đồng cho khách hàng bảo hiểm người, giảm 4% so với 2011. Bảo hiểm Bảo Long và Bảo hiểm Hàng không có tỷ lệ bồi thường trên doanh thu giảm so với 2011, lần lượt là 60% và 17%.

Ở các doanh nghiệp bảo hiểm, phấn đấu giữ tỷ lệ bồi thường ở mức thấp luôn là một mục tiêu quan trọng. Tại Bảo Việt và Bảo Long tỷ lệ bồi thường bảo hiểm người năm 2012 cùng chiếm 54% doanh thu bảo hiểm gốc. Tỷ lệ này của BMI và BIC thì thấp hơn, lần lượt là 47% và 22%. Bảo hiểm Hàng không có tỷ lệ bồi thường tương đối cao, 68%.

Tối đa hóa lợi nhuận một dịch vụ mang tính xã hội...

Việc nỗ lực làm giảm chi phí bồi thường bảo hiểm người tuy tích cực về khía cạnh kinh doanh, nhưng đón nhận cái nhìn thiếu thiện cảm từ xã hội. Để giảm chi phí bồi thường, công ty bảo hiểm sẽ phải chọn lựa, sàng lọc những trường hợp có nguy cơ rủi ro cao, trong đó có trẻ em và người cao tuổi. Hiện nay, đa số các công ty bảo hiểm chỉ nhận bảo hiểm sức khỏe cho người già dưới 65 tuổi và tối đa là tới 69 tuổi nếu đã mua bảo hiểm liên tục nhiều năm.

Ngoài ra, không ít công ty bảo hiểm từ chối tái tục hợp đồng bảo hiểm khi người mua bảo hiểm ở tình trạng sức khỏe không ổn định, chứ không phải nguy kịch. Mặc dù người được bảo hiểm không hề mắc bệnh hiểm nghèo, hay bệnh mãn tính, bẩm sinh, các công ty bảo hiểm vẫn đơn phương từ chối cung cấp dịch vụ bảo hiểm sức khỏe khi họ nhận thấy việc bán bảo hiểm cho những trường hợp này là... không có lãi.

Khi người được bảo hiểm vẫn tha thiết có nhu cầu gia hạn hợp đồng bảo hiểm, nhân viên bán bảo hiểm cũng miễn cưỡng chấp nhận nhưng với mức phí cao hơn gấp rưỡi hoặc yêu cầu người được bảo hiểm chuyển sang gói bảo hiểm cao cấp hơn với chi phí cao hơn gói bảo hiểm hiện tại. Do vậy, người già với tình trạng sức khỏe ngày càng thiếu ổn định, trẻ nhỏ thường xuyên ốm sốt do viêm nhiễm thường bị nhân viên bảo hiểm từ chối tái tục hợp đồng bảo hiểm hoặc nếu có sẽ bị yêu cầu thêm những dịch vụ phụ trội kèm theo không cần thiết với chi phí rất cao.

Một chiêu thức phổ biến của nhiều công ty bảo hiểm hiện nay để vừa tăng doanh thu, vừa giảm thiểu rủi ro là yêu cầu khách hàng mua bảo hiểm sức khỏe trọn gói cho cả gia đình hoặc ít nhất một người là bố mẹ hoặc con cái phải mua bảo hiểm cùng người được bảo hiểm, nhất là trường hợp cha mẹ trẻ mua bảo hiểm sức khỏe cho đứa con mới chào đời của mình. Đơn giản là các công ty bảo hiểm nhận định rủi ro ốm đau ở trẻ con là rất cao và họ sẽ “chắc chắn lỗ” bất kể là tái tục bao nhiêu năm chăng nữa. Hình thức “tận thu” này cũng đem lại cái nhìn thiếu thiện cảm của xã hội với hoạt động bảo hiểm sức khỏe, và khiến nhiều gia đình, đặc biệt là tầng lớp có thu nhập vừa và thấp, mất đi cơ hội chăm lo sức khỏe cho người thân của mình một cách tốt nhất.

...Là bước đi sai lầm

Trong kinh doanh, doanh nghiệp ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng không thể, không được phép chỉ nghĩ tới lợi nhuận. Trong quá trình hoạt động kinh doanh, họ phải nghĩ tới những yếu tố tác động tới môi trường, xã hội và con người. Trong nghiệp vụ kinh doanh bảo hiểm sức khỏe con người, ngoài yếu tố thương mại, đây còn là một dịch vụ mang tính chất xã hội, tính chất cộng đồng. Việc từ chối tái tục bảo hiểm cho một đứa trẻ nhỏ hay viêm họng, sổ mũi trong cái tuổi “sài đẹn”, hoặc tìm cách chấm dứt hợp đồng bảo hiểm với người có tuổi nay ốm mai đau là việc làm thiếu đạo đức nghề nghiệp trong kinh doanh bảo hiểm.

Rủi ro là một phần trong hoạt động kinh doanh bảo hiểm, bồi thường lại là trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm. Biết chấp nhận rủi ro và có ý thức tiến hành bồi thường mới có thể tạo nên chữ tín, là mấu chốt thành công trong kinh doanh bảo hiểm. Hơn nữa, ở một thị trường bảo hiểm phi nhân thọ còn non trẻ như Việt Nam, những đầu tư ban đầu để người dân ý thức được tầm quan trọng của bảo hiểm sức khỏe, và để tạo được niềm tin có ý nghĩa sống còn với doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm. Những đầu tư ban đầu, có thể là về tài chính, hay xây dựng chính sách phục vụ khách hàng cũng như chính sách cung cấp dịch vụ bảo hiểm còn mang tính chất quyết định hơn đối với các công ty.

Mặc dù vậy, không phải công ty nào cũng có cái nhìn dài hạn cần thiết trong nghề kinh doanh bảo hiểm. Nhiều khi cái vỏ tăng trưởng và lợi nhuận trong ngắn hạn không phản ánh được thực tế chất lượng dịch vụ bảo hiểm. Hiện giờ các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam vẫn còn đang được hưởng “lợi thế sân nhà”. Khi bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài ồ ạt tiến vào Việt Nam, với chính sách cung cấp dịch vụ bảo hiểm như vậy, về lâu dài, liệu các doanh nghiệp nội địa có thể giành lại được mẩu nào trong chiếc bánh bảo hiểm được cho là màu mỡ, giàu tiềm năng?

Trong kinh doanh, doanh nghiệp ở bất kỳ lĩnh vực nào cũng không thể, không được phép chỉ nghĩ tới lợi nhuận.

Bài viết liên quan