Chuyện một công nhân Amazon

2 giờ sáng một ngày tháng 1-2013, như thường lệ, Jeff Lockhart vơ lấy chiếc điện thoại, tranh thủ giờ nghỉ giữa ca để điện về cho vợ. Ít giờ sau, Jeff được phát hiện nằm bất động trên sàn kho hàng của Amazon, nơi anh lao vào làm việc bao lâu nay như một lao động bán thời gian lương thấp.

Ở tuổi 29, Jeff mang dáng vẻ của một tay tiền đạo đáng nể trong một đội bóng đá Mỹ hơn là một công nhân xếp đồ: cao 1 m 92, nặng trên 130 kg. Nhưng đó đích thực là thế mạnh mà một lao động làm trong những kho hàng của người khổng lồ bán lẻ trực tuyến Amazon cần có: vóc dáng, dẻo dai và cơ bắp. Trong kho hàng rộng ngang với 18 sân bóng đá của Amazon ở Chester, bang Virginia, công việc hàng ngày của Jeff thoạt nghe đơn giản: cầm trên tay một chiếc máy quét mã vạch và lựa ra trên kệ những món đồ theo đơn hàng khách đặt. Nhưng đó là một việc nặng nhọc: một món đồ chơi nhỏ bé có thể nằm ngay trong tầm tay nhưng một chiếc máy vài chục ki lô gam cũng có thể nằm trên một kệ hàng cách đó vài trăm mét. Với yêu cầu của Amazon là mỗi công nhân cần phải chọn xong ít nhất 100 món đồ trong 1 giờ, đó là thách thức thực sự.

Với Jeff, điều này chẳng nhằm nhò gì. Sau nhiều tháng trời thất nghiệp, trải qua hàng chục công việc, từ sửa điện cho đến bán đồ xây dựng, tìm được việc làm ở kho hàng của Amazon là một điều đáng kể. Mắc mớ duy nhất: Jeff vẫn chỉ là một công nhân bán thời gian. Ở nơi Jeff sinh sống, đó là thứ khả dĩ nhất có thể tìm được trong “peak” - cao điểm của mùa mua sắm, nơi Amazon có thể cần thêm hàng ngàn người trong hai tháng để kịp chuẩn bị các đơn hàng. Nhưng thường là khi “peak” trôi qua, những công nhân bán thời gian này cũng phải khăn gói ra đi. Chỉ một số ít ỏi trong đó trụ lại được và chuyển lên một nấc cao hơn: đeo phù hiệu xanh trên áo. Màu xanh là cho những công nhân chính thức, màu trắng cho những người bán thời gian. Như Jeff.

Trong một kho hàng của Amazon ở Delaware. Ảnh: DARKROOM.BALTIMORESUN.COM
Trong một kho hàng của Amazon ở Delaware. Ảnh: DARKROOM.BALTIMORESUN.COM
Rất nhiều công ty ngày nay lựa chọn việc thuê ngoài lao động thông qua một công ty tuyển dụng thứ ba. Toàn bộ nền kinh tế dịch vụ đang dựa trên sự siêu linh hoạt này. Và nó cũng giống một cuộc chiến giai cấp vậy...

Khi kho hàng của Amazon mở ra năm 2012 ở Chester, tin tức được đón nhận như một sự cứu rỗi. Trong bán kính 30 phút chạy xe quanh kho hàng, có khoảng 37.000 lao động đang thất nghiệp. Gần đó, ở Richmond, một phần tư dân số sống trong ngưỡng nghèo khổ. Dù Amazon chỉ mang đến lối thoát cho số ít trong đó - 3.000 công nhân làm việc toàn thời gian - đó cũng đã là một sự thay đổi. Khi Jeff được nhận vào làm trong kho hàng tháng 11-2012, mục tiêu của anh rất rõ: chuyển từ phù hiệu trắng sang phù hiệu xanh. Jeff thực sự đã phấn đấu rất nhiều và cũng rất tự tin mình sẽ thành công. Trong con mắt những người làm cùng Jeff, như quản lý Tim Taylor, đó là một anh chàng to lớn xứng với biệt hiệu “lốc xoáy”. “Khi tôi đưa lệnh cho Jeff, cậu ấy sẽ lo đâu vào đấy, chẳng cần phải giải thích gì hết”.

Cái chết của Jeff là một cú sốc và cũng là một lời cảnh tỉnh dù không có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy có mối liên hệ qua công việc nặng nhọc của Jeff và cái chết của anh. Trong nhiều năm trời, khi Amazon nổi danh toàn cầu như hãng bán lẻ trực tuyến hàng đầu, những câu chuyện đau lòng như của Jeff ngày một được kể nhiều hơn. Tại những kho hàng khổng lồ của Amazon, những công nhân phải đối mặt với sức ép khủng khiếp về hiệu suất làm việc. Và vì những người quản lý không dễ dàng đánh giá được hiệu suất chính xác của từng người, họ áp dụng một tiêu chuẩn cao cho tất cả, từ công nhân nhà kho cho đến nhân viên cổ trắng ngồi bàn giấy ở trụ sở chính. Tờ The New York Times mới đây đã đưa ra một bài báo được tranh luận rất nhiều về văn hóa lao động cạnh tranh khốc liệt tại Amazon. Nhưng điều khác biệt là những công nhân như Jeff chẳng có lựa chọn nào để nhảy sang làm việc cho Google, Microsoft hay một công ty khởi nghiệp nào đó nhờ dòng lý lịch Amazon trong hồ sơ.

Ở thời điểm hiện tại, Amazon sử dụng 90.000 lao động toàn thời gian trên khắp nước Mỹ tại các trung tâm chuẩn bị và giao nhận đơn hàng, nhưng họ có kế hoạch đẩy con số này lên 100.000 người trong mùa cao điểm năm nay. Rất nhiều trong số này sẽ được tuyển dụng qua Integrity Staffing Solutions, một công ty cung ứng lao động vụ mùa có trụ sở ở bang Delaware. Đây cũng là một mắt xích tạo ra không ít rắc rối. Cùng trong một kho hàng, công nhân do Integrity tuyển, về mặt kỹ thuật, sẽ chịu sự chỉ đạo từ những quản lý của Integrity và cũng nhận lương từ Integrity. Những “Amazonian” - công nhân của Amazon thì khác, họ được nhận basic benefits- những chế độ đãi ngộ cơ bản, mà người của Integrity không có, như chăm sóc y tế, ngày nghỉ, chính sách tiết kiệm, mua cổ phiếu hay hỗ trợ định cư. Jeff là một công nhân Integrity, được bảo hiểm theo đạo luật chăm sóc y tế (ACA) và có thể có thêm các khoản bảo hiểm khác nhưng sẽ phải trả một khoản không nhỏ so với mức lương vốn chỉ ở mức 12 đô la/giờ. Integrity khắc nghiệt hơn, và cũng trao cơ hội cho người lao động ít hơn Amazon. “Nó như một cuộc chiến giai cấp vậy” - Lisa Vacula, một nữ công nhân làm việc ba năm trong một kho hàng của Amazon ở Pennsylvania nhận xét.

Hệ thống đó không phải chỉ có ở Amazon. Nó tràn ngập trong các chuỗi bán lẻ trên khắp nước Mỹ. Rất nhiều công ty ngày nay lựa chọn việc thuê ngoài lao động thông qua một công ty tuyển dụng thứ ba. Ở nhiều trung tâm của Walmart, công nhân được cung cấp từ nhiều nhà tuyển dụng khác nhau. Hệ thống này còn đi xa hơn nữa: một người lau dọn trong một khách sạn Hyatt có thể không phải đang làm cho Hyatt mà là cho một công ty chưa ai biết đến, với tiền lương và chế độ nhận được ít hơn hẳn những công nhân được Hyatt tuyển dụng trực tiếp. “Đó đang là mô hình chuẩn” - Nelson Lichtenstein, giáo sư lịch sử lao động ở trường Đại học California, Santa Barbara, nhận xét - “Toàn bộ nền kinh tế dịch vụ đang dựa trên sự siêu linh hoạt này. Nếu bạn không có điều đó, chi phí sẽ đội lên rất nhiều”.

Với nhà sử dụng lao động, sự cần thiết của hệ thống này là hiển nhiên. Nó cho phép các công ty đáp ứng được đòi hỏi trong khi vẫn giữ được lực lượng lao động ở mức tối thiểu mà song hành với nó là ít gánh nặng về thuế, lợi nhuận nhiều hơn và trách nhiệm pháp lý cũng ít hơn. Năm ngoái, khi các công nhân lương thấp làm việc trong các kho hàng của Amazon đệ đơn kiện lên Tòa án tối cao Mỹ vì bị bóc lột, Integrity bị chỉ định là bị đơn chứ không phải Amazon.

Tất cả những điều này có nghĩa là những công nhân lương thấp khi đi làm mỗi ngày đều cần ý thức rằng mình có thể bị tống khứ bất cứ lúc nào. Và khi một biến cố đến trong cuộc đời - ốm đau, thương tật, khủng hoảng gia đình, sẽ có rất ít lựa chọn để bảo vệ. Thậm chí không gì cả. Với những người Mỹ, như Jeff, sự tồn tại mong manh này bây giờ dường như đại diện cho một trong những con đường ít ỏi còn lại của một tầng lớp trung lưu.

Theo The Huffington Post

Bài viết liên quan