Pháp: Nên bán hàng vào Chủ nhật?

Tại Pháp, nhiều cửa hàng không được phép mở cửa vào ngày Chủ nhật. Tháng trước, hai chuỗi bán đồ cơ khí gia đình Leroy Merlin và Castorama bị tòa án yêu cầu phải tuân thủ hoặc sẽ bị phạt 120.000 euro mỗi ngày. Tuy nhiên cả hai đã chống lại quyết định trên và vẫn cho mở cửa hàng tại khu vực Paris trong ngày 29-9 vừa rồi. Các nhân viên còn mặc áo phông có dòng chữ “Nói có với cuối tuần” (Yes Weekend), phỏng theo khẩu hiệu tranh cử tổng thống Mỹ của Obama ngày trước (Yes We Can). Người Pháp đang ngày càng bất bình với quy định cấm bán hàng vào Chủ nhật, vốn đã có từ năm 1906.

Nguồn gốc của quy định xa xưa này là nhằm bảo vệ giá trị của lối sống Pháp: Chủ nhật phải là ngày nghỉ, ngày dành cho gia đình (en famille), mọi người đoàn tụ ăn uống và nghỉ ngơi, tránh xa cuộc sống tiêu xài. Trước đây vào những năm 1950, người Pháp làm trung bình khoảng 2.200 giờ/năm, nhiều hơn mức 1.900 giờ/năm tại Mỹ. Số giờ làm sau đó giảm nhanh, và vào những năm 1980 cả ba nước Pháp, Đức và Mỹ đều có số giờ làm trung bình năm là khoảng 1.700 giờ. Nhưng kể từ đó, các nước châu Âu bắt đầu đi theo hướng củng cố hệ thống trợ cấp xã hội trong khi Mỹ lại giảm trợ cấp để đẩy mạnh cạnh tranh trong nền kinh tế, nhất là dưới thời Tổng thống Ronald Reagan. Kết quả là ngày nay thu nhập khả dụng của một gia đình Mỹ cao hơn Pháp 34%, nhưng người lao động Pháp lại cân đối hơn trong làm việc - nghỉ ngơi cũng như nhận được hỗ trợ lớn của nhà nước khi thất nghiệp.

Nhân viên một cửa hàng đồ dùng gia đình ở Gennevilliers, phía Bắc Paris, mặc áo thun ủng hộ việc bán hàng ngày Chủ nhật.  Ảnh: AP
Nhân viên một cửa hàng đồ dùng gia đình ở Gennevilliers, phía Bắc Paris, mặc áo thun ủng hộ việc bán hàng ngày Chủ nhật. Ảnh: AP

Có cơ sở để tin rằng dành nhiều thời gian cho gia đình thì cuộc sống sẽ cân đối và khỏe mạnh hơn. Nghiên cứu tại Mỹ cho thấy trẻ em ăn tối thường xuyên với gia đình có kết quả học tập tốt hơn và ít gặp rắc rối cá nhân ở trường. Các gia đình ít ăn cơm cùng nhau thường có tỷ lệ béo phì, uống rượu, sử dụng ma túy, hay có thai ở tuổi vị thành niên cao hơn. Chủ nghĩa tư bản phát triển 24 giờ/ngày và 7 ngày/tuần tại Mỹ đã kéo theo những hệ lụy xã hội như tỷ lệ ly hôn cao, béo phì ở trẻ em, sử dụng rượu ma túy và có thai sớm ở lớp trẻ.

Tuy nhiên, việc cửa hàng không được mở vào ngày Chủ nhật cũng mang lại nhiều phiền toái. Cuối tuần là lúc tranh thủ sửa sang nhà cửa thì người Pháp lại không thể mua đồ ở Leroy Merlin hay Castorama. Ước tính doanh thu ngày Chủ nhật chiếm tới 15-20% tổng doanh thu của các hãng bán đồ cơ khí gia đình như vậy. Nathalie Kosciusko-Morizet, ứng cử viên đối lập cho chức thị trưởng Paris, cho rằng ngày càng nhiều khách du lịch chuyển qua Anh để mua sắm trong những ngày cuối tuần, gây thiệt hại khoảng 10.000 việc làm cho thủ đô nước Pháp. Tỷ lệ thất nghiệp tại Pháp đang là 10,5%, lên tới 24,6% với giới trẻ, và tạo ra sức ép không nhỏ cho nền kinh tế. Ngày càng có nhiều người Pháp được hỏi cho biết họ sẵn sàng đánh đổi thời gian nghỉ ngơi để kiếm tiền, nhất là giới trẻ.

Có lẽ vì thế mà năm 2009, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy đã nới lỏng quy định này. Các cửa hàng như thực phẩm, hoa tươi, thuốc lá, báo giấy được phép bán vào ngày Chủ nhật tại một số khu vực thương mại ở Paris, Marseille và Lille, cũng như tại 500 điểm du lịch trên nước Pháp. Nhưng hệ thống luật pháp phức tạp và khó hiểu đã khiến việc áp dụng gặp nhiều rắc rối. Ví dụ một siêu thị bán thực phẩm và đồ gia dụng thì được phép mở cửa, trong khi cửa hàng bên cạnh nếu chỉ bán đồ gia dụng thì sẽ không được mở trong ngày Chủ nhật. Tương tự, cửa hàng đồ nội thất hay làm vườn thì được mở cửa, trong khi cửa hàng đồ cơ khí gia đình thì không thể bán vào Chủ nhật, mặc dù tất cả đều có nhiều mặt hàng giống nhau. Đây là chưa kể tới một loạt điều cấm về giờ giấc cho các ngày trong tuần, khiến một loạt thương hiệu như Apple, Sephora, Galeries Lafayette hay Uniqlo gặp nhiều khăn khi hoạt động ở Paris.

Phản ứng gần đây từ phía doanh nghiệp, người dân và người lao động khiến Chính phủ Pháp đang phải xem xét lại toàn bộ quy định liên quan, với kết quả và kiến nghị dự kiến có trong tháng 11. Thực tế là tỷ lệ người làm việc vào ngày Chủ nhật tại Pháp đã tăng từ một phần tư lên một phần ba chỉ trong 10 năm qua. Mặt khác, các nước như Đức hay Áo còn quy định chặt hơn về ngày làm việc, mà vẫn có nền kinh tế tăng trưởng vững chắc. Vậy vấn đề không nằm ở chỗ có được bán hàng vào Chủ nhật hay không, mà là việc nhà nước can thiệp và điều tiết quá nhiều sẽ hạn chế sức sáng tạo của doanh nghiệp. n

Bài viết liên quan